18.- Agirreburu

Dolmena gorpuak jasotzeko harlosezko ganbara batez osatuta zegoen, eta egitura osoa harrizko tumulu batez estalita zegoen. Indusia izan aurretik dolmena arpilatua izan zen eta zulo handi bat zegoen tumuluaren erdian. Zuloan ganbara-harlosen zatiak ikus daitezke. Egitura bertako harriez eginda dago.

Dimentsioak

Tumuluak 11,5 m-ko diametroa eta 0,75 m-ko altuera dauka.

Ikerketa lanak

J. M. Barandiaranek aurkitu zuen 1920an, eta urtebete geroago T. Aranzadik, J. M. Barandiaranek eta E. Egurenek indusi zuten. Orduz geroztik ez da berriz aztertu, baina egitura eta materialak hainbat ikerketa-lanetan argitaratu dira: Aranzadi, Barandiaran eta Eguren (1922), J. M. Barandiaran (1953), J. Elósegui (1953), Gipuzkoako Karta Arkeologikoak (1982, 1990), J. M. Apellániz (1973).

Aurkikuntzak

Indusketa hasi aurretik dolmena arpilatuta zegoen, baina indusketan giza hezurrak eta zeramika-ontzi baten zatiak berreskuratu ziren. 2002an, garbiketa batzuen ondorioz, harrizko aizkora bat aurkitu zen tumuluaren gainazalean. Giza hezurrak galduta daude.

Nabarmentzekoa

Elosua-Plazentzia multzoan, Agirreburu giza hezurrak eman dituen monumentu gutxienetako bat da. Tamalez, 1921ean jasotakoak galdu egin ziren, eta balio handiko informazioa eman zezaketen gaurko ikerketarako (ADN, elikadura, antropologia, etab.). 2019an Agirreburu berriz indusiko da, giza hezur gehiago jasotzeko aukerak badaude, eta lan horien ondorioz zaharberritze-proposamen berriak aztertuko dira.

Mota
Dolmena
Garaia
Kalkolitoa-Brontze Aroa (K. a. 3.200-1.500)
Udalerria
Bergara
Kokapena

Agirreburu mendian, Elosuatik Agirreburuko antenaraino igotzen den errepidetik 13 metrotara.